Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Çoklu Kişilik Bozukluğu ve Beyin

Çoklu kişilik bozukluğu (ÇKB), bireyin birbirinden farklı en az iki kişiliğe sahip olduğu ve bu kişilik yapıları arasında geçişler yaşadığı psikolojik bir rahatsızlıktır. Yapılan beyin görüntüleme çalışmalarında ÇKB’ye sahip hastaların beyin aktivitelerinin büründüğü kişiliğe göre değiştiği ve farklı kişiliklere özel farklı beyin durumlarının görüldüğü bulunmuştur.
Bu durum B. T. adlı Alman bir ÇKB’li vaka üzerinden anlatılacak olursa; B.T. 33 yaşında, 13 yıldır kortikal körlükle mücadele eden; aynı zamanda 10’dan fazla farklı kişilikle yaşayan ÇKB hastası bir kadındır. ÇKB için psikoterapiye gittiğinde hiçbir şey görmezken; terapinin ilerleyen aşamalarında, ergen bir erkek çocuğu kimliğindeyken önünde duran magazin dergisindeki bazı harfleri görebildiğini farkederler. Büründüğü bir diğer farklı kişilikte daha aynı şekilde görebildiğini fark eden terapistleri hastanın yıllardır taklit yaptığı düşüncesiyle onu EEG’ye soktuklarında; beynin erken duyusal işlemleme alanlarından biri olan görsel kortekslerinden elde edilen elektriksel ölçümlerde, gören bir kişiliğe büründüğünde bu bölgedeki elektriksel aktivite normal ve görsel uyarılmış potansiyeller (VEP) sabitken; görmeyen bir kişiliğe büründüğünde bu bölgede herhangi bir elektriksel aktiviteye rastlanmadığı ve VEP’lerin görülmediği fark edilmiştir.

Beynin görme alanındaki bu değişiklikler saniyeler içinde gerçekleşebiliyordu. Buna göre bu farklı kişilikleri üreten beyin bölgesi, beynin görsel bölgesindeki elektriksel aktiviteyi de aktive ve inaktive edebilmekteydi. Yani faklı kişilikler farklı kortikal aktivasyonlarla bağlantılıydı. Psikojenik körlük adı verilen bu durumda görsel bilgi farklı kişiliklerde bastırılmaktadır. Buna göre B.T.’nin körlüğü nörolojik temelli değil psikolojik temelli olup; aslında istediği zaman beyninin görsel alanlarını kapatıp açabiliyordu.
B.T. uzun yıllar süren terapi sonrası 10’dan fazla kişiliğinden 2’si hariç tümünde yeniden görme yetisini kazanmıştır.

Kaynakça
Strasburger, H. ve Waldvogel, B. (2015). Sight and blindness in the same person: Gating in the visual system. PsyCh Journal 4(4), 178-185.

Bruce, H. (2014). Benlik Yanılsaması. (E. Özdemir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.

Fotoğraf: The Washington Post

Şerife Beyza Soysal
Hacettepe Üniversitesi psikoloji bölümü 3. sınıf öğrencisidir. İlgilendiği alt alanlar klinik nöropsikoloji, evrimsel ve adli psikoloji. İleride yurtdışında çalışmayı hedeflemektedir.