Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Duygusal Çağrıştırma Sırasında Farklı Müzik Tarzlarının Sinirsel Aktivasyonu

Müzik tarzı; ritim, tını, melodi ve diğer müzikal özellikleri birleştiren sentetik bir özelliktir. Genel olarak müzik tarzı klasik ve pop müzik olarak ikiye ayrılabilir. Klasik müzik kilise müziğinden gelişmiş; genellikle ciddi ve kalıcı bir değere sahip olarak kabul edilmiştir. Pop müzik, içerik ve yapı olarak gündeliktir ve çalışan insanların günlük yaşam aktivitelerini yansıtmaktadır. Spesifik olarak pop müziğin alt türleri arasında country, rock, caz, elektronik müzik ve diğer birçok yeni tarz bulunmak-tadır. Müziğin insan hayatına yoğun bir şekilde nüfuz ettiği bu çağda pop, klasik, rock, caz ve halk müziği farklılaştırılmış duygusal ifade ve duygusal düzenle-me ile ilişkilendirilebilen en bilinen müzik tarzlarıdır.

Farklı müzik tarzları farklı duygular uyandırmaktadır. Yapılan bir çalışmanın analizlerinde, farklı müzik tarzlarının orta derecede genelleştirilebildiği görülmüştür: Özellikle caz ve klasik müzik özlem, maneviyat ve huzurla ilişkilendirilmiş; tekno müzik ve Latin Amerika müzikleri müzik disinhibisyon (duygu ya da eylemlerin kontrol edilemediği durumdur), heyecan ve tutkuyla; pop ve rock ise saldırganlık, kızgınlık ve isyan ile ilişkilendirilmiştir. Olumlu sözlerle bile heavy metal ve hip-hop müziğinin, dinleyicilerde pop müziğe göre daha olumsuz duygusal tepkiler uyandırdığı görülmüştür. Bununla birlikte, farklı müzik tarzlarının duygu uyandırma sırasındaki sinirsel mekanizmaları net değildir. Müzik tarzlarının duygusal işleyişine ilişkin ilk fMRI çalışması olan bu çalışmada, farklı müzik tarzlarının farklı beyin aktivitelerini uyandırabileceğini ve farklı zevk ve uyarılma ile ilişkilendirilebileceği varsayılmıştır.

Sunulan çalışmada tüm katılımcılara fMRI taraması ve davranışsal değerlendirme sırasında beş müzik türünün her birinden birer parça dinletilmiştir.

Davranışsal olarak klasik müzik en yüksek zevkle ilişkilendirilmiş ve katılımcıların rahatlık duygularını artırmada olumlu duygusal etkilere yol açmıştır. Rock müzik en yüksek uyarılmayı göstermiş, pop müzik ılımlı bir zevk ve uyarılmayı harekete geçirmiştir. Nörolojik kanıtlar, pop müziğin esas olarak bilateral temporal girus ve bilateral SMA’yı harekete geçirdiğini, rock ve klasik müziğin sırasıyla singulat girus ve korpus kallozumda deaktivasyon gösterdiğini ileri sürmüştür. Korpus kallozum, özellikle duygusal uyarılma için duyguların işlenmesinde iki taraflı bağlantı sağlayan kritik bir beyin yapısıdır. Klasik müziğin duyguları bastırması ve dürtüsel davranışla birleştiğinde, buradaki deaktive edilmiş korpus kallozum, klasik müziğin duygusal uyarılma ve dürtüsel davranış kontrolünü engellemesinin sinirsel alt tabakası olabilir.

Bu çalışmada rock müziğin en yüksek uyarımı, müzikal ifade ve duygusal çağrıştırmadaki yüksek enerjisi ile tutarlı görülmüştür. fMRI sonuçları, rock müziğin bilateral singulat girusu, sol serebellumu ve sol alt temporal girusu deaktive ettiğini göstermiştir. Singulat girus, insanın duygusal, işlevsel devrelerinin ayrılmaz bir parçasıdır ve duygusal ve öz değerlendirme süreçlerine katılır. Rock müziğin gençlerdeki isyan ve direniş ruhuna ve şarkı sözlerindeki olumsuz eğilime bağlı olarak singulat girus’un etkisiz hale getirilmesi, rock müzikte duygusal zevk üzerindeki olumsuz etkiyi açıklamak için kanıt olabilir.

Pop müzik, iki taraflı STG (bkz: superior temporal gyrus) ve iki taraflı SMA’da (bkz: supplementary motor area) önemli aktivasyonla orta derecede zevk ve uyarıcı görevi göstermiştir. STG ve SMA, işitsel uyarılma, hoş duygusal deneyim ve motor uyarılma işlevinde önemli sinirsel alanlardır. Klasik müzikle karşılaştırıldığında, pop müzik ayrıca bilateral temporal bölgede, sağ orta temporal girusta (MTG) ve sol SMA’da daha güçlü aktivasyon göstermiştir. STG, işitsel bilgi işlemenin temel alanıdır ve insanın müzik duygusuyla sıkı sıkıya bağlıdır. SMA, müzik performansı, müzik takdiri ve müzik hayal gücü ile ilgili beyin alanları için gereklidir. Pop müziğin basit, tekrarlayan ve oldukça öngörülebilir olduğu tespit edildiğinden burada işitsel algının ve duyum motorunun sinirsel aktivasyonu, pop müziğin dinleyicilerin zihinsel durumlarının sağlam tespiti ile hayal gücünü veya beklentiyi uyandırmanın daha kolay olduğunu göstermiştir.

Bu çalışmada, pop müzik orijinal olarak şarkı sözleriyle sunulmuş ve sağ MTG’yi klasik müzikten daha güçlü biçimde etkinleştirmiştir. Sağ MTG, dilin anlamsal yönlerinin ve müzikle uyarılmış duyguların ifade edilen duygulanım yoluyla işlenmesiyle ilgilidir. Buradaki daha güçlü aktivasyon, pop müziğin şarkı sözlerinin anlamsal anlayışı harekete geçirme ve duygusal ifadeyi teşvik etme avantajının bir kanıtı olabilir. Pratik olarak, buradaki bulgular, pop müziğin duygu düzenleme ve beyin sinir plastisitesindeki çoklu işlevlerinin sinirsel temelini sağlamıştır.

Sonuç olarak; klasik müzik, dinleyicilerin olumlu duygularını artırabilir ve duygusal uyarlamasını azaltabilir; bu, duygu düzenleme ve dürtüsel davranışların engellenmesinde kullanılabilir. Rock müzik, dinleyicilerin duygusal uyarılmasında önemlidir ve müziğin beğenilmesi, müzikten zevk alınması koşullarına daha duyarlı olabilir. Orta derecede duygusal uyarılmaya sahip pop müzik, fMRI’deki en güçlü beyin alanını harekete geçirmiştir; bu, duyguları daha fazla düzenlemede ve insanın müzik aktivitesini keşfetmede etkili olabilir. Bu sinirsel bulgular, duygu uyandırmada farklı müzik tarzlarının etkililiğine dair sinirsel kanıtlar sağlamıştır.

Referans:

Liu, Y., Tang, Q., Zhao, X., Lu, H., Yuan, G., Wang, G., & Liu, G. (2020). Neural activation of different music styles during emotion-evoking. Psychology of Music, 0305735620968260.

mugesengul
Ege Üniversitesi Psikoloji Bölümü 3. sınıf öğrencisi olan Müge Şengül, Bilişsel Nöropsikoloji alanına ilgi duyuyor. Sinir Bilim Topluluğu kapsamında, araştırdığı, öğrendiği konuları aktarmayı ve okuyucunun sinir bilime olan merakını artırmayı hedefliyor.