Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Kısa Bakış: Fonagnozi (Phonagnosia)

Gossip girl eavesdropping with hand to ear. Woman overhearing listening to rumors. Spying and secret concept. Instagram filter.

Yüz tanıma ve yüz ayırt etmeyle ilgili araştırmalar ses tanıma çalışmalarının yanı sıra sayıca fazladır. Son yıllara bakıldığında ise fonagnozi henüz yeni gelişmekte olan bir alan olarak karşımıza çıkıyor. Fonagnozi (phonagnosia) terimi ilk olarak Van Lancker ve Canter tarafından tanıdık sesleri tanınma bozukluğu olarak tarif edildi (Van Lancker & Canter, 1982).

Fonagnozi, tanıdık seslerin tanınmasında bir rahatsızlık ve sesi ayırma yeteneklerinin bozulmasını içeren bir tür agnozi, bilgi kaybıdır. Beyin hasarından kaynaklanan edinilmiş bir işitsel işleme bozukluğudur. Diğer işitsel agnoziler arasında kortikal sağırlık ve işitsel sözel agnozi de bulunmaktadır. Bu tür agnoziler beynin ses ilişkilendirme bölgesinin belirli bir kısmına zarar verildiğinde gelişir ve genellikle beynin sağ hemisferindeki lezyonla ilişkisi vardır.
Fonagnozi hastaları sadece ses tanımada ve ayırt etmede eksiklik yaşarlar. Buna karşılık, bir konuşmacının ne söylediğini anlamada başarılı olurlar. Sesin duygusal durumunu, yani konuşmacının üzgün veya mutlu olup olmadığını algılamakta da iyidirler.
Bugüne kadar, fonagnozi ve arkasındaki mekanizmalar iyi anlaşılmamıştır. Ayrıca fonagnozi durumu sadece beyin hasarının (inme gibi) bir sonucu olarak biliniyordu.
Bunların yanı sıra yakın zamanda gelişimsel fonagnozi üzerine bir çalışma yapıldı. Bu çalışmada ses tanıma sorunlarını sergileyen KH. bilinen ilk gelişimsel fonagnozi vakası haline geldi. Çalışma sonuçlarına göre araştırmacılar, alışılmadık seslerin tanımlanması için nöronların gerekli bağlantıları yapmadığını öne sürdüler (Garrido ve ark., 2009). Yine de gelişimsel fonagnozi alanında yeterince bilgi olmaması sebebiyle sağlam teoriler ve araştırma çalışmaları oluşturulmadı.

Bozukluk hakkındaki mevcut bilgilerin eksikliği nedeniyle fonagnozi için şimdilik bir tedavi eksikliği mevcuttur. Bu eksikliğin giderilmesi için de alanda daha fazla çalışma ve uygulamaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Kaynakça
Garrido L, Eisner F, McGettigan C, et al. (2009). Developmental phonagnosia: a selective deficit of vocal identity recognition. Neuropsychologia, 47(1), 123–31.

Mühl, C., Sheil, O., Jarutytė, L. et al. (2018). The bangor voice matching test: A standardized test for the assessment of voice perception ability. Behav Res. 50, 2184–2192.

Van Lancker, D.R. & Canter, G.J. (1982). Impairment of voice and face recognition in patients with hemispheric damage. Brain Cogn. 1, 185-195.

Hazırlayan: Zeynep Keklik