Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Konuşma, Algılama ve Anlama

 

 

 

Her insanın doğumundan bir süre sonra kazanılan konuşma yeteneği, herhangi bir rahatsızlık olmadığı sürece hayatımızın sonuna kadar düşüncelerimizi, duygularımızı ve isteklerimizi belirttiğimiz bir araçtır. Hayatımızda önemli bir yer tutan konuşmanın beynimizde nasıl bir süreç sonunda ortaya çıktığına bakalım.

Herhangi bir konuşma sırasında kulağımızdan beynimize doğru ilerleyen ses dalgalarının beynimizde ilk uyardığı nokta birincil işitme korteksidir.

Bir konuşmayı anlamlandırmada en önemli noktalardan bir tanesi kelimeleri algılamaktadır. Bir kelimeyi algılama ve anlama ayrı kavramlardır. Bir kelimeyi algılama kelimenin içerisinde bulunan harflerin ve gramatik özelliklerin kavranması ile ilişkilidir. Anlama ise algılamadan sonra gerçekleşen bir süreçtir. Kelimeleri algılamamızın ardından  bu kelimenin anlamlandırılması beynimizde kelimenin anlamını ve anılarını barındıran ve sözlük görevi gören kısım sayesinde olur. Beynimizin bu kısımlarını yakından inceleyelim:

Beynimizin konuşma ile ilgili olan alanlarından ilk bahsedeceğimiz nokta Wernicke alanıdır. Wernicke alanı üst temporal bölgede bulunan ve kelimeleri algılamamızı sağlayan bölümdür. Daha önce de bahsettiğimiz gibi algılama, anlamaktan farklı olarak kelimenin tanınması sağlar. Bu bölgenin hasarına bağlı olarak Wernicke Afazisi adı verilen hastalık oluşur. Wernicke Afazili bireyler işitme konusunda bir problemi olmamasına rağmen konuşulan kelimeleri anlayamazlar ve bir cümlenin tekrar edilmesi istendiğinde bunu yapamazlar.

Wernicke bölgesinin hemen üst bölgesinde bulunan ve posterior (arka) dil alanı ise bir kelimeyi anlamak ile ilgilidir. Bu bölgenin işlevini yerine getiremediği durum Transkortikal Duyu Afazisi olarak adlandırılır ve bu bireyler kelimeleri anlayamazlar.

Wernicke Afazisinden farklı olarak bu bölgenin hasarına bağlı olarak bireyler söylenilen cümleyi tekrar edebilirler. Bunun sebebi tahmin edileceği üzere Wernicke alanının işlevinin yerine getirmesi ve kelimenin tanınmasıdır.

Son olarak bahsetmek istediğim afazi tipi Broca Afazisidir. 1860 yılında sinirbilimde ünlü vakalardan olan Tan Tan vakası ile işlevi anlaşılan Broca bölgesi sol arka frontal kortekste bulunur. Bu bölgenin görevi konuşmanın motor işlevleri yani konuşma sırasında seslerin ağzımızdan doğru bir şekilde çıkması ile ilgilidir. Bu bölgenin hasarı sonucu ortaya çıkan Broca Afazisinde bir cümlenin tekrar edilmesi istendiğinde birey bu kelimeyi anlar fakat düzgün bir şekilde sese dökemez.

Tan Tan vakası ile ilgili ayrıntılı bilgiyi dergimizden okuyabilirsiniz.

 

Bu 3 tür afazi tipinden başka çeşitli afazi tipleri mevcuttur.

Kaynakça

Neil.R.Carlson,Fizyolojik Psikoloji,Nobel Akademik Yayıncılık,2019,380-387

Öget Öktem, Sara Zarko Bahar, Edip Aktin,Afazi Apraksi,Agnozi,http://www.itfnoroloji.org/semi2/agnozi.htm