Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Mozart Etkisi: Klasik Müzik Dinlemek Bizi Daha Zeki Yapar mı?

Male portrait with hands touching his temples with audio equalizer on the background. Impact of the sound, the music or the noise on the human brain. Cerebral activity, music, headache conceptual 3d rendering illustration with copy space.

Gerek günümüzde gerekse geçmişte klasik müziğin etkisi üzerine pek çok çalışma yapılmaktadır ve geçmişte de bu konuda  birçok iddia ortaya atılmıştır. İşte bu iddialardan biri de Mozart Etkisi. Gelin öncelikle bu etkinin ne olduğuna ve nasıl ortaya çıktığına bir göz atalım.

Mozart Etkisi Nedir?

Mozart Etkisi, Mozart dinlemenin IQ testinin bir bölümünde puanı geçici olarak arttırdığını iddia eden bir çeşit fenomeni diyebiliriz. Hatta popülerleşmiş versiyonunda Mozart dinlemenin; insanı daha akıllı yaptığı ve özellikle küçük çocukların klasik müziğe maruz kalmasının zihinsel gelişimleri üzerinde olumlu bir etkisi olduğu da iddia ediliyordu.

Mozart Etkisi Nasıl Ortaya Çıktı?

Bu etki ilk olarak, bir kulak-burun-boğaz doktoru olan Albert Tomatis’in işitme ve konuşma bozukluğu olan kişilerin Mozart dinleyerek iyileşebileceklerini iddia etmesiyle başladı diyebiliriz. 1990’lı yıllarda bu konuya ilgi duyan Rauscher ve Dr.Gordon Shaw bu iddiayı incelemeye başlarlar ve konu hakkında çalışmalar yapmaya karar verirler.

36 öğrencinin yer aldığı çalışmada, öğrencilere IQ testi yapmadan önce 10-15 dakika Mozart müziği dinletmişlerdir. Yapılan çalışma; Mozart’ın sonatını dinlemenin mekânsal-zamansal performansta ufak bir artış sağladığını gösterdi ve Mozart Etkisi adı verilen fenomeni ortaya çıkmış oldu. Sonrasında da pek çok sektörde Mozart Etkisi denenmeye başlandı.

Mozart Etkisi’nin Yaygınlaşması

Mozart Etkisi’nin ortaya çıkmasıyla birlikte, bu etki pek çok alanda kullanılmaya başlandı. Örneğin;

Müzisyen Don Campbell bu fenomeninin( Mozart Etkisi) telif haklarını alıp, kavrama dayalı CD ve kitap üretti. Hatta inanması güç olsa da, özellikle; Mozart dinlemenin bebeklerde zekayı arttırdığı iddiasının gündem olduğu zamanlarda ‘bebekler için Mozart’ adı altında CD’ler çıkartıldı. Bebeğinin zeki olmasını isteyen  ve bu iddiaya inanan pek çok ebeveyn bu CD’leri alarak; bu CD’lerin(‘bebekler için Mozart’ CD’leri) satış rekorları kırmasını sağladı.

Ancak işin ilginç olan kısmı, Mozart dinlemenin bir bebeğin zekasını arttırdığını iddia eden hiçbir deneyin yapılmamasıydı. Mozart Etkisi’nin yaygınlaşmaya başlamasından sonra bilim insanları bu konu hakkında araştırmalar ve deneyler yapmaya başladı. Ve bu noktadan sonra bu fenomeni gerçekliğini yitirdi. Çünkü yapılan çalışmalarda bu fenomeniyi doğrulayan hiçbir kanıt bulunamadı. Sonraki yıllarda bir araştırma ekibi bu fenomeni üzerine şu a’na kadar yapılmış en kapsamlı araştırmayı yaptılar ve Mozart Etkisi adı verilen pek çok çalışmayı topladılar. Bu çalışma sonucunda, klasik müziğin belli görevler üzerindeki verim gücünü arttırdığını fakat zekayı geliştirdiğini gösteren hiçbir kanıt bulunmadığını gösterdiler.

Sonuç

Mozart Etkisi doğru mu? Mozart veya türevlerini dinlemenin insanı daha zeki yaptığı doğru mu?

Her ne kadar klasik müziğin belli görevler üzerindeki performansı olumlu etkilediği bilinse de cevabımız hayır. Klasik müzik veya Mozart dinlemenin bizi daha zeki yaptığı yönünde hiçbir bilimsel kanıt bulunmamaktadır.

Ancak, söz konusu müzik eğitimi ve enstrüman çalma olduğunda; durum hiç de Mozart Etkisi’ndeki gibi değildir. Müzik eğitimi almanın ve enstrüman çalmanın özgüveni ve konsantrasyonu geliştirdiğine dair pek çok kanıt bulunmaktadır. Özellikle küçük yaşlarda müzik eğitimi almanın; çocukların uzun bir zaman diliminde zihinsel süreçlerine ve zekalarına büyük katkısının olduğuna dair birçok bilimsel çalışma bulunmaktadır.

Kaynakça

www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1281386/

evrimagaci.org/mozart-etkisi-klasik-muzik-dinlemek-sizi-veya-bebeginizi-daha-zeki-yapar-mi-7740

www.matematiksel.org/mozart-etkisi-efsanesi-klasik-muzik-dinlemek-sizi-daha-akilli-yapmaz/

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1309294

Nazlıcan Güvenoğlu
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Patoloji Laboratuvar Teknikleri 1.sınıf öğrencisi. Hedefi, biyoloji/moleküler biyoloji ve genetik bölümüne geçiş yapıp ilerde öncelikli olarak nörobiyoloji ve davranışsal sinirbilim olmak üzere nörobilim alanında çalışmalar yapmak. Başta nörobiyoloji ve nöropsikoloji olmak üzere evrimsel biyoloji, evrimsel psikoloji ve yapay zeka alanlarına yakından ilgilidir. Araştırmayı, öğrenmeyi, keşfetmeyi ve öğrendiklerini insanlarla paylaşmayı çok sever.