Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Neandertal’lerde Bulunan Bazı Genler Ne İşe Yarıyordu?

Neandertal’lerde Bulunan veya Olması Tahmin Edilen Genler Zamanlarında Onlara Nasıl Yardımcı Oldu ve Homo Sapiens Türüne Ne Gibi Öğretiler Bıraktı?

2010 yılında araştırmacılar, Neandertallerin anatomik olarak modern insanlarla melezleştiğini biliyorlar. Bu doğrultuda bilim adamları artık modern insanlarda Neandertal gen varyantlarını izleyebilir ve korunmuş kalıntıların analizi ile birlikte, iki tür birbirinden ayrıldıktan sonra insanlarda değişen genleri ve gelişim süreçlerini tam olarak belirleyebilir.Araştırmacılara göre bir neandertal beyini direkt olarak incelenemez çünkü tahminlere göre 40.000 yıl önce soyu tükenen bu türlerin sadece kafataslarından yola çıkarak çoğu tahminler yapabiliyorlar.

Bu tahminlerden yola çıkarak neandertallerde ki genlere sırasıyla bir bakalım:

Tahminlere dayalı Neandertallerin fenotipi. Soluk ten rengi, kızıl saç ve tartışma konusu olan mavi göz

 

 

İspanya ve İtalya’da iki neandertalin örneğinden elde edilen DNA’nın sekanslarıyla MRC1 geni bulundu. Bu gen saç ve derinin pigmentasyonundan sorumlu protein olan melanin üretimini kontrol eden bir reseptör genidir. Neandertaller bu genin amino asidini değiştiren bir mutasyona sahiplerdi. Bu mutasyon gende amino asidi değiştirerek proteini daha az verimli hale getirerek saçta kızıllık ve tende solukluk meydana getirdi. Yine neandertallerin çok fazla mavi gözlü olması onların getirdiği bir genetik miras mı yoksa daha onlardan daha önce gelişen bir mutasyon olduğu halen araştırma konusudur. 2

 

 

 

Konuşmayı ve dilin anlaşılmasını sağlayan iki temel bölüm.

Yine 2007’de kapsamlı bir araştırmaya göre Neandertallerde dil ve konuşmaya ilişkin FOXP2 geni bulunmuştur. Bu genin sağladığı temel özellik Neandartellerin konuşma ve iletişim kurmaktır. Bu türün bu özelliği şu an iletişimimizin ve konuşma yeteneğimizin genetik mirasçı olduğunu göstermektedir. Bu genin kromozom dizilimine bakıldığı zaman çoğu araştırmacı kendilerine ait karmaşık dil özelliklerine sahip olabileceği savını ortaya atmaktadır fakat bunu söylemek için henüz daha yeterli kanıtlar yoktur. Beyin gelişimlerinde broca ve wernicke alanlarının da bu gen ile beraber geliştiğini söylemek mümkün olabilir.

Beyinde tat alma işleyişi. Dilde algılanan tat genikulat merkezlerinden ve talamustan geçerek serebral kortekse ulaşır.

 

 

Araştırmacılar İspanya, El Sidrón’da bir Neandertal DNA’sını TAS23R38 geni için sıraladıklarında, bu bireyin heterozigot olduğunu ve bu nedenle acı tadı algılayabildiğini buldular. Bu gende kromozom dizilimleri halen modern insanlarda da bulunmaktadır. Bunun sonucuna bakarak neandartellerde acı tat algısının bulunduğunu fakat homo sapiens sapienslerde ki gibi çok işlevsel olmadığını söyleyebiliriz. Bu genin gelişmesi doğrultusunda beyinde acı tadı anlayan bölümlerinde gelişmesi bu gen ile beraberdir diyebiliriz. 2

 

 

Araştırmalar, Neandertal DNA’sının bugün bağışıklık sistemimize katkıda bulunduğunu gösteriyor. Ortalıkta çok fazla hastalık bulunmasından dolayı insanlar ve Neandertaller melezleştiklerinde, hastalıklara karşı bu genetik direnci yavrularına aktararak, hastalığa karşı bu ek direnç göstermeyenlere göre hayatta kalma şanslarını artırmışlardır. 2

Araştırmacılar, Neandartellerden gelen depresyona ve diğer nörolojik bozukluklara neden olabilen ve sirkadiyen ritimlerdeki bozukluklarla tetiklenen başka bir gen de buldular. 2

Nöron yapımında rolü olan UBR4 adlı bir genin yakınındaki Neandertal varyantları , bu genin bazal gangliya adı verilen derin beyin yapılarını azaltır. 3

Sol kısımda Neandertal kafatası ve sağ kısımda modern insan kafatası bulunmaktadır.

Mikrosefalin geni, gelişim sırasında beyin büyüklüğü ile ilgilidir. Mikrosefalin genindeki bir mutasyon, MCPH1mikrosefalinin yaygın bir nedenidir. Bu genin aslında 1 milyon yıl önce soydan ayrılan bir tür tarafından geldiği düşünülmektedir. Bu genin 37,000 yıl önceki sonucunda beyin çapı, hacimleri küçülmüştür. 2

PHLPP1 adlı genin yanında sinirleri izole eden yağlı kılıfların yapımında rol alan Neandertal varyantına sahip insanlar , beyinciklerinde bu genin daha fazla bölümüne sahiptir. 3

 

Bu ve bunun gibi çeşitli genler halen bulunmaya devam etmektedir. Günümüzde yaşadığımız psikolojik rahatsızlıklar, bağışıklık sistemi, dil ve konuşma gibi eylemler ve sahip olduklarımız Neandertallerden gelmektedir.

 

 

 

 

Barış Akar
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa- Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik 4.Sınıf Öğrencisi. Sinirbilim Topluluğu Kurucu/Başkanıdır. Sinirbilimin her alanına ilgi duyup bu yönde etkinlikler düzenleyip, kitaplar yazmaktadır. İlke olarak sinirbilimi geliştirmek, yaymak ve araştırmak olarak benimsemiştir.