Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Oksipital Lob (Basic)

OKSİPİTAL LOB

 

Beyini en arka kısmında yer alır. Anatomik olarak kalkarin fissürün üstünde yer alır. Korteksel olarak cerebellumun üstündedir. Genel olarak işlevi görme ile alakalıdır.Retinadan gelen bilgiyi işler. Bu işleme yine subkortikal bölümlerden gelen bilgiye göre bir süreç izler. Renk ayrımı, hareketin koordinasyonu, rüyada rengi işleme gibi temel işlevleri üslenir. Yardımcı olarak REM uykusunda hızlı göz hareketi için motor faaliyete yardımcı olur, superior kollikulus ve inferior kollikulus’un yardımcısıdır.

Serebrum’un en arka kısmında yer alan Oksipital Lob
Serebrum’un en arka kısmında yer alan Oksipital Lob

OKSİPİTAL LOB YERİ

Anatomik olarak bahsedilen kalkarin fissürün üstünde parieto-oksipital sulkusun altındadır. Diğer kortekslere oranla daha küçüktür ve lunat oluk korteksin vizüosensoryal sınırlar içerisindedir. Tıpkı talamusun medial genikulat nüklesu ile inferior kollikulus ile beraber bilgi işleyerek temporal kortekse aktarması gibi, talamusta bulunan lateral genikulat nükleus ile superior kollikulus bilgiyi işleyerek oksipital kortekse gönderir.
Lateral genikulat nükleus’un kendi içerisinde 6 katmanı vardır. Bu 6 katmanı renk işleme ,hareket ve 3 temel rengi ayırma gibi işlevlere sahiptir. 1 ve 2. katmanı oluşturan Magnocellular’dır. Bu katman ışığa karşı duyarlıdır. 3,4,5 ve 6. katmanları oluşturan ise Parvocellular’dır. Bu katman rengi algılamada sorumludur. Yeni keşfedilen bir katman daha vardır fakat henüz ne işlevinin olduğu tam olarak bilinmemektedir. Bu katman hakkında bazı teoriler olsa da yeteri kadar bilgi olmadığı için bilinmiyor. Bu katman Kiniocellular’dır. Mavi rengi algılamada rolü olduğu düşünülmektedir.

Lateral Genikulat Nukleus’un Talamusta Yeri

Oksipital korteks’e giden bilgiler genel olarak kontralateral çalışır. Fakat lateral genikulat nükleus’un içinde bulunan bu katmanların hepsine gelen bilgilerin hepsi kontralateral çalışmaz. Bazısı ipsilateral çalışır. Sırasıyla; 1-Kontralateral 2-İpsilateral 3-İpsilateral 4-Kontralateral 5-İpsilateral 6-Kontralateral.

OKSİPİTAL LOB NEDİR VE NE İŞE YARAR ?

Oksipital korteks genel olarak görme ve görsel hareket işleminden sorumludur . Geçmiş ve şimdiki görsel bilginin ayırt edilmesinden sorumludur. Kendi içerisinde V ile adlandırılan bölgeleri vardır. Bunlara görsel alan bölgeleri denir. Akımlar buradan başlayarak sırasıyla diğer görsel alan bölgeleri takip eder.
Görsel işlemede renk ve hareket olarak ayrılan iki akım vardır. Bunlara Ventral ve Dorsal akım denmektedir. Her biri farklı görsel alan bölgelerinin ilerlemesi ile farklı bir veri sağlar.
Dorsal Akım: Dorsal akım hareket ve uzaysal konum ile ilgilidir.
Ventral Akım: Renk işleme ile alakalıdır.

OKSİPİTAL LOB LEZYONLARI/DİSFONKSİYONLARI SONUCU ÇEŞİTLİ HASTALIKLAR

Oksipital lob’da disfonksiyonu olan bir birey genel olarak görme işlevi ile ilgili bozukluklara sahip olur. Görsel bilgiyi işleme yetisinin kaybolmasına Agnozi denir. Agnozinin çeşitleri vardır. Örnek olarak;

Algısal Agnozi: Farklı şekilleri ayırt etmekte zorlanmaktadırlar. Renk ve konum bilgisi olarak fonksiyonu tamdır fakat objelerin farkları gibi bilgileri ayırt edemezler.

İlişkilendirme Agnozisi: Bireyler gördükleri objeyi bir anlam veya bir hayvan ile eşleştiremezler.

Prosopagnozi: Yüzleri tanıyamama bozukluğudur.

Akinetopsi: Hareketi algılayamaz.

Agrafisiz Aleksi: Birey istediği kelimeyi,cümleyi yazabilir fakat okuyamaz.

Değerlendirme: Oksipital korteks’te oluşan disfonksiyon çeşitli görüntüleme teknikleri(fMRI,PET vb.) ile teşhis edilebilir veya muayene için nörolojik muayene de teşhisi koyabilir.

KAYNAKÇA: Jim Barnes/Temel Biyolojik Psikoloji/2013, Dr.Timuçin Oral/Oksipital Loblar ve Görme/2008,Dr. Gülsen Babacan/İdiopatik Oksipital Lob Epilepsilerde Nöropsikolojik Değerlendirme/2005

Barış Akar
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa- Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik 4.Sınıf Öğrencisi. Sinirbilim Topluluğu Kurucu/Başkanıdır. Sinirbilimin her alanına ilgi duyup bu yönde etkinlikler düzenleyip, kitaplar yazmaktadır. İlke olarak sinirbilimi geliştirmek, yaymak ve araştırmak olarak benimsemiştir.