Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Okuma Eyleminde Beyinde Aktiviteler

İlk olarak şu anda bir fMRI cihazı olduğunu düşünün ve size bağladığımı düşünün bu satırları okurken sizin beyninizde ki bölümlerin aktivasyonunu gösteren bir de çizelge olduğunu düşünün. Bu bölümleri ve çizelgelerde nelerin artıp nelerin azaldığını şimdi sırasıyla üstünden geçeceğiz. Yine bu bölümde de oldukça fazla latince kelimeler ve beyin bölümleri karışık olduğu için diğer bölümleri referans alarak okumanız sizin için fayda sağlayacaktır;

İlk olarak gözlerinizin şu anda yaptığı harekete spazmodik hareket denmektedir. Yani, satırlar arası sürekli olarak duraksayarak okuma işlemi. Bu kitap, günlük yaşamda beyinde neler olduğunu açıkayan bir kitaptır. Spazmodik okumaya göre italik yazılan kısmı aynen şöyle okudunuz; Bu STOP kitap STOP günlük STOP yaşamda… Bu okuma sisteminde şu anda kağıt üzerinde ki kelimeler ışığın foton aracılığıyla ilk olarak retinanıza gider ve retinadan görsel bilgiyi işleme korteksinize gider. Yani,  Oksipital lop alan bilgiyi sese dönüştürmek için fonolojik işlevi sağlayan bölgeye gönderir. Bunun yanında okunan kelimelerin anlamsal olarak algılanması için hafıza ile beraber sözcük bölümüne başvurulur (leksikal yol). Yani, -hiç latince bilmediğinizi varsayarsak- ‘Medulla Spinalis’ dediğimde bunu sırasıyla; spazmodik hareket, retina, görsel korteks ve daha sonra fonolojik yol. Fakat ‘Omurilik’ dediğim zaman; spazmodik hareket, retina, görsel korteks, fonolojik yol ve leksikal yol. Leksikal yolda sözcüğü hatırlar, ilköğretim döneminde öğretilen ‘omurilik’ anlamını hatırlar ve anlarsın
Okunan kelimelerde anlaşılma mevzusu, retinadan görme korteksine ve daha sonra fonolojik anlaşılması için wernicke ve broca arasında bilgi gider. Daha sonra motor korteks aktif olur. Bu durum ilk önce sağ beyinde işlenen bilgi sol beyine atılır ve daha sonra bilgi beyinde hiyerarşik olarak işlenir.
Konuşulan kelimeler ise ilk olarak görme korteksinden farklı olarak birinci (primer) işitsel korteksinde işlenir.
Son olarak okuyamama durumundan bahsedelim; Aleksi. Aleksi hastaları okumakta sorun yaşarken yazma becerilerinde sıkıntı yoktur. Aleksi hastaları bahsedilen yollarda bir disfonksiyon ,lezyon veya bir atrofi olma durumu olabilir. Bu yolları geliştiren bireylerde daha fazla beyinde beyaz madde artışı görülmektedir. Beyaz madde artışı nöronlar arası iletişimi sağlayan bir beynin bütün bölümünü oluşturan bölümdür. Nöronlar burada okumak ile daha çok sinaptik budanma gerçekleştirir ve iletişim fazlalaşır. Bunun yanı sıra iletişimin hızı da fazlalaştığı görülmektedir.
Beyaz maddenizi arttırmak istiyorsanız ve daha çok nörona sahip olmak istiyorsanız kitap okuyun. Kitap hem beyni hem de insanın psikolojisini oldukça fayda sağlamaktadır. Bunun artışı için denildiği kitap okumanın yanı sıra çevrenizde kitap okuyanların sayısı fazla ise sizde bu duruma mecburi ayak uydurmak için daha fazla kitap okumak zorunda kalır ve daha fazla nörona sahip olursunuz. En azından çevrenizde çok kitap okuyan yoksa bile birilerine okuduğunuz bir kitabı anlatmak bile nöron sayınızda oldukça bir artış göstermektedir. Okumak kadar anlatmakta bir beceridir.
Ne demiş Francis Bacon;
Okumak, haz duymaya, zihnimizi süsIemeye ve yetkimizi arttırmaya yarar. Haz duyurmak hususundaki faydası, insan bir köşeye çekiIip tek başına kaIdığı zaman kendini gösterir. Zihnimizi süsIemesinin, konuşurken yetkimizi arttırmasının da bir iş hakkında hüküm verirken o işi başarırken faydası dokunur.

Barış Akar
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa- Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik 4.Sınıf Öğrencisi. Sinirbilim Topluluğu Kurucu/Başkanıdır. Sinirbilimin her alanına ilgi duyup bu yönde etkinlikler düzenleyip, kitaplar yazmaktadır. İlke olarak sinirbilimi geliştirmek, yaymak ve araştırmak olarak benimsemiştir.