Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Omega-3 Yağ Asitlerinin Sıçanlarda Prefrontal Korteks Dokusu Üzerine Koruyucu Etkileri

 Yapılan bu araştırmanın amacı, Prefrontal Korteks dokusu üzerine Omega 3 yağ asitlerinin olumlu etkilerinin biyokimyasal düzeyde incelenmesidir. 

     Giriş 

Dokozaheksanoik asit (DHA, 22:6n-3), eikozapentaneoik asit (EPA, 20:5n-3) ve alfa linolenik asit (ALA 18:3n-3) Omega-3 yağ asitleri olarak adlandırılırlar ve balık yağında fazla miktarda bulunurlar. Omega-3 yağ asitleri uzun karbon zincirli bileşiklerdir ve insanlar da dahil olmak üzere tüm memeli hayvanlarda vücut için oldukça gereklidir. Gen ekspresyonu, hücre içi haberleşme ve hücrenin enerji ihtiyacını sağlaması bakımından Omega-3 yağ asitleri etkilidir. Ayrıca vücut ısısının korunmasına da yardımcı olan bu asitler, insan beyninde ve santral sinir sisteminde yüksek oranda bulunmaktadır. Omega-3 yağ asitleri sinir sistemi aktivasyonunda, sinir membranlarının nöroplastisitesinde ve sinaptogenez’de rol oynamaktadır.

DHA ve EPA uzun zincirli çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA: polyunsaturated fatty acids) ailesindendirler. Diyetimizde kesin suretle PUFA bulunmalıdır. Bu yağ asitlerinin ana metaboliti dokozaheksanoik asit (DHA)’dir. Bu yağ asitlerinin önemli bir özelliği de kan beyin bariyerinden geçebilme yeteneğine sahip olmalarıdır. Omega – 3 uzun zincirli çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA)’nin öğrenme kapasitesinin yanı sıra hafıza ve kognitif fonksiyonların da geliştirilmesinde ve iyileştirilmesinde etkin olduğu hayvan ve insan çalışmaları ve ek olarak epidemiyolojik araştırmalar sonucunda gösterilmiştir.

Motor cevabın planlanması, düşüncelerin olgunlaştırılması, hafıza, öğrenme ve bilgilerin analizi gibi işlevleri yerine getiren prefrontal korteks; gyrus frontalis superior, gyrus frontalis medius ve gyrus frontalis inferior’un önemli bir kısmı ile gyri orbitales ve gyrus cinguli’nin ön yarısını içine alır. Prefrontal korteks; premotor sahanın önünde yer alır ve Brodmann’ın 9, 10, 11, 12 numaralı sahalarını kapsar. Prefrontal alanın kişilik ve davranışların düzenlenmesi, dikkatin sürdürülmesi, yazılan sözcüklerin tanınması gibi bilinçsel fonksiyonları bulunmaktadır. Bunların yanı sıra geleceği tahmin etme, motor hareketlerin uygulanmadan sonucunun tahmin edilmesi, komplike matematik problemlerin çözülmesi gibi fonksiyonları da mevcuttur. Her yeni bilginin beyne iletilmesi ve çalışan belleğin yapılandırılmasında rol aldığı tahmin edilmektedir.

Yapılan bu çalışmada da, sıçanlarda prefrontal korteks dokusu üzerine omega – 3 yağ asitlerinin olumlu ve savunucu etkilerinin biyokimyasal düzeyde araştırılması amaçlanmıştır.

     Gereç ve Yöntem 

Çalışma için 16 adet Wistar – Albino cinsi erişkin erken sıçan kullanılmıştır. Grup 1 (n=8)’de ki kontrol sıçanlarına gün aşırı intragastik gavaj yöntemi, ile serum fizyolojik enjekte edilmiştir. Grup 2 (n=8)’de ki sıçanlara ise, 400 mg/kg dozajında Omega-3 yağ asidi (Marincap kapsül) intragastrik gavaj ile günlük olarak verilmiştir. Altı haftalık deney süresinin sonrasında tüm sıçanlar dekapitasyon metodu ile öldürülerek, prefrontal korteks dokuları yöntem kısmında verilen işlemlerden geçirilip analiz zamanına kadar korundu.  

Süperoksit Dismutaz Enzimi (SOD): Sun ve arkadaşlarının modifiye ettiği bu metot nitroblue tetrazolium (NBT) süperoksit üreticisi olan ksantin- ksantokinaz sistemi tarafından indirgemesi esasına dayanmaktadır. SOD aktivitesi ünite/g (U/g)  doku proteini olarak ifade edilmektedir.  

Glutatyon Peroksidaz Tayini (GSH-Px): Glutatyın peroksidaz aktivitesi Paglia ve arkadaşlarının metodu kullanılarak belirlenmiştir. GSH-Px hidrojen peroksit varlığında redükte glutatyonun (GSH) okside glutatyona (GSSG) yükseltilmesini katalize eder.  

Malondialdehid Tayini (MDA): Lipid peroksidasyon ölçüm metodu olan Esterbaver metodu kullanıralarak belirlenmiştir. Tiyobarbütirik asit ile 90-95 C’de reaksiyona giren malondeialdehid bir kamojen meydana getirmiştir. Soğutulan numuneler absorbanslar 532 nm’de spektrofotometrik olarak okundu. Elde değerler nmol/g protein cinsinden ortaya konuldu.  

     Bulgular

Spektrofotometrik olarak prefrontal korteks dokusunda MDA değeri, SOD ve GSH – Px enzim aktivite değerleri ölçüldü. Oksidatif hasarı ortaya koyması bakımından önemli bir parametre olan MDA değerinin kontrol grubu ile kıyaslandığında omega – 3 yağ asiti verilen grupta istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş gösterdiği tespit edildi (p< 0.001). Omega – 3 yağ asiti verilen grubun prefrontal korteks dokusu SOD enzim değerlerinin kontrol grubu ile mukayese edildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde artış sergilediği (p< 0.001) belirlendi. Yine omega-3 yağ asiti verilen grubun prefrontal korteks GSH – Px enzim değerinin de kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdiği belirlendi (p< 0.001).

     Tartışma ve Sonuç

Balık yağında bol miktarda mevcut olan omega – 3 yağ asitlerinin (DHA, EPA ve ALA), antiinflamatuar ve antihipertansif özellikler taşıdığı ve bundan ötürü organizma için koruyucu bir karakter sergilediği ortaya konulmuştur. Omega – 3 yağ asitlerinin oksidatif sürece dahil olan dokudaki azalmaya başlamış çoklu doymamış yağ asitlerinin (PUFA) yerine geçerek koruyucu etki gösterdiği ifade edilmiştir. Uygulama yapılan sıçanlara ait prefrontal korteks doku örneklerinde GSH – Px ve SOD enzim aktivitelerinin artış gösterdiği, MDA düzeyinin ise azalma seyri izlediği ortaya konulmuştur. Doymuş yağ asitlerinin tüketimi kronik rahatsızlıkların oluşmasına neden olmasına karşın, omega – 3 yağ asitlerinin ( özellikle balık omega – 3 yağ asitlerinin) alımı oldukça fazla hastalığa karşı koruyucu ve tedavi edici etki gösterdiği göz önündedir.

Sonuç itibarı ile  sıçanlar üzerinde biyokimyasal düzeyde yapılan bu çalışmada, omega – 3 yağ asitlerinin sıçan prefrontal korteks dokusu üzerinde antioksidan savunma sistemini kuvvetlendirdiği ve kontrol grubuna karşın omega – 3 yağ asiti verilen sıçanların SOD ve GSH – Px enzim değerlerinin arttığı, MDA seviyelerinin ise azaldığı tespit edilmiştir.

     Kaynakça 

Gülcen, B., Karaca , Ö., Kuş, M., A., Özcan, E., Kaman, D., Ögetürk, M., Kuş, İ., (2014), Sıçanlarda beyin prefrontal korteks dokusu üzerine omega-3 yağ asitlerinin koruyucu etkisi, Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisicilt: 3, sayı:1, 22:26

Psikolog Sinan Törer
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi, Psikoloji (TR) lisans son sınıf öğrencisi. Lisans derecesinden 7 tane Yüksek Şeref Belgesi ve Atatürk Meslek Lisesi'nden bölüm birincisi olarak mezun olduğu için Teşekkür Belgesine sahip. İlgi alanları Klinik Psikoloji, Nöropsikoloji ve Sinirbilim. Araştırma yapmayı, okumayı, yazmayı ve üretken olmayı seven biri.