Sinirbilim ile ilgili her şey burada→

Trigeminal Nevraljiyi Diş Ağrısıyla Karıştırmayın

TRIGEMINAL NEVRALJİ

Yüz bölgesinde elektriklenme karıncalanma ya da keskin bıçak saplanma gibi hissiyatlarla kendini belli eden ağrılar özellikle 40 yaşını aşanlar için Trigeminal Nevralji tehdit olabilir.

Ağrılar yüze hafif dokunma, diş fırçalama, tıraş olma gibi gündelik aktivitelerde bile tetiklenebiliyor. Hatta makyaj yapma, gülme sırasında bile huzur kaçırabiliyor.

Trigeminal nevralji, direkt olarak beyinden çıkan 12 çift sinirden birisi olan dişler, sinüsler,
gözler, kulağın bir bölümünü, kafanın ve yüzün büyük bölümünü ilgilendiren, “trigeminal sinir” in tutulduğu, çok şiddetli ağrılarla seyreden bir hastalıktır. 50-70 yaş arasında sık görülür.

Trigeminal Sinir

Yüzdeki hissiyatı sağlayan trigeminal sinirin herhangi bir sebepten ötürü tahriş olmasına Trigeminal Nevralji denilir. Genellikle bu tahribatın nedeni sağlam sinirin çevresindeki damarsal yapılardan kaynaklanabiliyor. Trigeminal Nevraljinin bir diğer sebebi o bölgede bulunan bir tümörün sinire basısı veya multiple skleröz (beyinde ve omurilikte mesajları taşıyan sinir telleri etrafındaki koruyucu miyelin kılıfın hastalığı) geliyor. Bazen göz çevresinde uçuk virüsü kaynaklı olan zona hastalığı geçirenlerde, yüz travması, diş ya da çene tedavisi sırasında bu sinirdeki herhangi bir hasar sonrasında da trigeminal nevralji ile karşılaşılabiliyor. Ayrıca sıklıkla diş ağrısıyla karıştırılabilir. Bu sebeple geçmeyen diş ağrılarının olduğu ve uzun süren diş tedavilerinden sonra hâlâ geçmeyen ağrılar varsa mutlaka nöroloji ya da beyin sinir cerrahisi hekimine başvurulması önerilir.

Pek çok kere nevraljinin olduğu bölgede eski veya yeni olmak üzere diş çekimlerinin veya bedenle uyumlu olmayan restoratif malzemeler olduğu görülür. Bunun yanı sıra kemik yapıdaki farklılıklar, sinüs problemler, kulak ile ilgili problemler, eski ya da yeni vücudun başka bölgelerinde geçirilmiş operasyonlar, kafa içindeki iyi veya kötü huylu kitleler de nevralji sebebidir.

Rahatsızlığın Belirti ve Bulguları:
-Ağrı çok an başlar ve kısa sürer. (elektrik çarpması gibi)
-Kısa ya da geniş zaman aralıklarında tekrarlar.
-Dokunma ile uyarılır. (Yüz yıkamak, saç taramak, diş fırçalamak vb.)
-Herhangi bir neden olmadan da ağrı görülebilir.
-Atak kümeler arasında aylar, bazen yıllar olabilir.
-Duygusal ve fiziksel stres, şiddetli ağrı atakları olma olasılığını arttırır.

Pek çok kez bu hastalar ilk olarak diş hekimine giderler ve teşhis diş hekimince konulur. Klasik diş hekimliğinde ve nörolojide, trigeminal nevraljinin nedeni çoğunlukla bulunamaz. Epilepsi hastalarına verilen ilaçlarla ya da sinire yahut beyne doğrudan yapılan cerrahi operasyon veya alkol zerki ile tedavi edilmeye çalışılır. Bazen birkaç sene sonra geri dönüşler olabilir. Nöralterapi yapmak ve bozucu alanların düzeltilmesi tedavinin başarı oranlarını artırır.

Çok fazla adı duyulmamış bir sorun gibi görünse de her yıl Dünya üzerinde 150 bin kişi Trigeminal Nevralji tanısı alıyor. Bunların yüzde 90’ ı 40 yaş üzerinde ortaya çıkıyor. Kadınlarda erkeklere oranla 2 kat fazla rastlanıyor.

Trigeminal nevralji tanı koyma açısından ayrıntılı değerlendirilmesi gereken bir hastalık. Yurtdışında önemli merkezlerce önerilen tanı koyma testi ile bu süreç daha sağlıklı bir şekilde yönetilebiliyor. Ardından tanıya yardımcı olarak Beyin MR görüntülemesi isteniyor. Doğru tanı sonrası ilaç ya da cerrahi tedavi kararı verilerek tedaviye devam ediliyor. Tip 1 grup olarak ayrılan nevralji grubu ilaç tedavisine iyi yanıt verirken bazı durumlarda ilaç yan etkisiyle karşılaşıldığında ya da uzun süre ilaç kullanım sonrası fayda azaldığında cerrahi yöntemlerin düşünülmesi gerekiyor. Cerrahi tedavi kapsamında, açık cerrahi, kapalı yakma işlemi, beyin simülasyonu ve ışın tedavisinden hasta için en doğru olan uygulanıyor. Her kişi kendi içerisinde özelliklerine göre değerlendirilip bu seçeneklere karar veriliyor.

Sağ TGN’li bir hastanın MR’ı. Sağ trigeminal sinirin (ince ok) bir arter (kalın ok) tarafından sıkıştırıldığını gösteren orta pons seviyesindeki görünümü.
Trigeminal siniri (yıldız) ve onu yukarıdan sıkıştıran atardamarı (ok).

Trigeminal nevralji tedavi seçeneklerinin hiçbiri hastalığı tamamen ortadan kaldırmazken, yapılan tedavinin çeşidine göre iyi olma hali süresi uzuyor. İlaç tedavisinin ağrı olduğu sürece ömür boyu devam etmesi gerekiyor.

Trigeminal Nevralji sınıflaması:

Trigeminal nevraljiyi farklı sınıflandırma şekilleri bulunuyor. Güncel olan sınıflandırmaya göre ani başlayan trigeminal nevralji ilk olarak 2 büyük gruba ayrılıyor:
Tip 1: Bu grupta hiçbir sebep yokken aniden başlayan ağrı, çoğunlukla belli aralıklarla tekrarlıyor. Elektrik çarpar ya da şimşek çakar tarzda hissedilen ağrı, sadece dokunmakla bile tetiklenebiliyor. Kişinin ağrısız dönemleri de bulunuyor. Bu grup genel olarak ilaç tedavisine yanıt veriyor.
Tip 2: Ani başlayan ağrı çoğunlukla sızlama tarzında, künt ve yanıcı şekilde hissediliyor. Bu kişilerin ağrısız dönemi olmuyor ve temelde ilaç tedavisine yanıt alınamıyor.
Trigeminal nöropatik ağrı: Kaza sonucu yüz travması ile ya da diş ve ağız işlemleri sırasında yanlışlıkla sinirin dallarına hasar verilmesi ve ya damar tıkanıklığı sonrası trigeminal sistemde hasar gelişimi sonucu oluşan ağrılar bu grupta yer alıyor.
Semptomatik: Multiple skleroz hastalığı olanlar, tümör, damar yumağı veya damarda baloncuk nedeniyle ağrı ortaya çıkan kişiler bu grupta yer alıyor.
Postherpetik: Göz çevresinde zona geçirmiş kişilerde görülebilen ağrı türünü oluşturuyor.
Deaferentasyon ağrı (Nestezi Doloroza): Yapılan yüz ağrısı tedavileri sonrası gelişebilen ciddi ağrılar bu grup içinde yer alıyor.
Atipik yüz ağrısı: Vücudun birçok yerinde olan ağrı ile yüz ağrısı olan kişiler bu grup içinde değerlendiriliyor.

Hazırlayan: Bilgehan Dede & Melih Baki

KAYNAKÇA:
Acarkan, T., Nazlıkul, H., (2015) Trigeminal nevraljide nöralterapi, BARNAT, Cilt 9, Sayı2, S:7-11
Acarkan, T.(2017) MSS hastalıkları ve kranial sinir disfonksiyonlarına nöralterapi yaklaşımı ve trigeminal nevralji, BARNAT, Cilt 11, Sayı2, S:1-6
Dürer, T. (2017). Ağzımızdaki haberci. Caretta Yayınları.
A’dan Z’ye Sağlık >> Beyin ve Sinir Sistemi (2020, 5 Aralık). Trigeminal nevraljiyi diş ağrısıyla karıştırmayın. Acıbadem Hayat.
https://www.acibademhayat.com/trigeminal-nevraljiyi-dis-agrisiyla-karistirmayin

 

Bilgehan Dede
Adnan Menderes Üniversitesinde diş hekimliği fakültesinde 3. Sınıftadır. Sinirbilimin ağırlıklı olarak patolojik ve psikolojik kısmına ilgi duymaktadır. Hayat felsefesi "üretim" üzerinedir. Hedefi ağız diş ve çene cerrahı olmaktır. Evrimsel biyoloji ve kuantum fiziği özel ilgi alanıdır.